මෙරට පාලකයෝ තවත් නිදහස් දිනයක් මහත් ඉහළින් සමරමින් සිටිති. වසර 69ක් පුරා පාලකයන්ගේ නිදහස සැමරීම මෙවර නිදහස් සමරුවෙන් ද වෙනස් වී නැත. බි‍්‍රතාන්‍ය අධිරාජ්‍යවාදීන්ගෙන් නිදහස ලබා ගත් දේශයක් ලෙස අපගේ මාතෘභූමිය පිළිබඳව පාලකයෝ නිදහස් දිනයේ දී කතා කරති. ලැබුණා යැයි කියන නිදහස ලබා ගැනීම උදෙසා දැවැන්ත කැප කිරීම් කළ සැබෑ විරුවන් වෙනුවට දේශපාලනඥයන් කිහිප දෙනෙකුගේ නම් වේදිකා දෙදරවමින් කියනු ඇසේ. ඒ අතරතුර පුරන්අප්පුලා, කැප්පෙටිපොළලා ගැන ද උඩින්පල්ලෙන් කියා දමති. සැබැවින්ම 1948 පෙබරවාරි මස 04 වැනි දින අපට ලැබුණේ සැබෑ නිදහසක් නොවේ. එය හරයෙන් ගත් කල්හි නාමික නිදහසකි. එය ද ලැබුණේ මෙරට පාලනය ගෙන ගිය කළු සුද්දන්ට ය. බි‍්‍රතාන්‍ය ගැති කණ්ඩායමක් අතට යෂ්ටිය හුවමාරු කළා මිස ලැබුණු නිදහසක් තිබේ ද යන්න ගැටලූවකි. නිදහස යනු සරල වචනයක් නොවේ. එය ගැඹුරු අර්ථයක් සහිත වූවකි. සමාජ, ආර්ථික, දේශපාලන, සංස්කෘතික, ආගමික ආදී සෑම ක්ෂේත‍්‍රයකටම මේ නිදහස යන්න අදාළ වේ. ලාංකීය සමාජය සැබැවින්ම නිදහසක් ලබා ගත්තේ ද යන්න තහවුරු වූ ප‍්‍රමුඛ අවස්ථාවක් වූයේ 1971 අරගලයයි. ජාතික නිදහසත්, සමාජ සාධාරණත්වයත් උදෙසා අරගල කළ 1971 තරුණයන්ට විරුද්ධව එල්ල කළ චෝදනාව වූයේ ”මහ රැජිනගේ ආණ්ඩුවට එරෙහිව කැරැුලි ගැසීම” යන්නයි. මෙරට ජනතාව ඒ වන විටත් රැුජිනගේ පාලනයට යටත්ව සිටි බවට එය කදිම සාක්ෂියක් විය. පාලකයන්ට යම් හෝ නිදහසක් පිළිබඳව හිතන්නට පෙළඹ වූ අරගලයක් ලෙස 1971 අරගලය නම් කළ ද වරදක් නැත. ලැබුණා යැයි කියන නිදහසෙන් පසුව අප මේ ගත කරමින් සිටින්නේ 69 වන වසරයි. එදා මෙදාතුර රට පාලනය කළේ එ.ජා.ප., ශී‍්‍ර. ල.නි.ප., සමඟි පෙරමුණු ආණ්ඩු ය. මේ ආණ්ඩු සියල්ල විසින් රටට ලබා දී ඇති නිදහසක් නැත. ආර්ථිකමය වශයෙන් ගත් කල්හි රට වහල් බවින් වහල් බවට ගියා මිස සිදු වී ඇති අන් යමක් නැත. අප එදා සිට මේ දක්වා ඇමරිකන් අධිරාජ්‍යවාදයේ වහල් බැම්මෙන් මිඳී නැත. ලෝක බැංකුව හා ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ කොන්දේසිවලට යටත්ව අපේ ආර්ථිකය සකස් කරගෙන ඇත. අද අප ඇමරිකාවේත්, චීනයේත්, ඉන්දියාවේත් ආර්ථික සිරකරුවන් බවට පත්ව ඇත. අපේම වූ, අපට අනන්‍ය වූ, අපට ගැලපෙන ආර්ථික ක‍්‍රමයකට වෙනස් වීමට අපට හැකියාව ලැබී නැත. සමාජමය වශයෙන් ගත් කල්හි මෙරට සමාජය නිදහස අහිමි සමාජයක් බවට පත්ව ඇත. රාජ්‍ය සේවකයා දේශපාලනඥයන්ගේ වහලූන් බවට පත්ව ඇත. ඒ සඳහා මෑත ඉතිහාසයේ උදාහරණ ඕනෑ තරම් හමු වේ. විශ්වවිද්‍යාල ශිෂ්‍යයා අධ්‍යාපනයේ නිදහස වෙනුවෙන් අරගල කරමින් සිටී. කම්කරු ජනතාව කම්කරු නිදහස අහිමිව අයිතිවාසිකම් ඉල්ලා අරගල කරමින් සිටිති. මාධ්‍යවේදීහු මාධ්‍ය නිදහස උදෙසා අරගල කරමින් සිටිති. මෙරට සියලූ සමාජ බලවේගවලට අද නිදහස පතා අරගල කිරීමට බල කර ඇත. තම තමන්ගේ ක්ෂේත‍්‍රවල අහිමි වී ඇති නිදහස උදෙසා සටන් කිරීමට සිදුව ඇත. සිංහල, දෙමළ, මුස්ලිම් ලෙස සමාජය බෙදා ඇත. පළාත් වශයෙන් ජනතාව බෙදා ඇත. කුල වශයෙන් සමාජය බෙදා ඇත. ආගම් වශයෙන් ජනතාව බෙදා ඇත. ආගම්වාදය ජාතිවාදය වපුරා සමාජය ඇනකොටා ගන්නා තත්ත්වයකට ඇද දමා ඇත. මෙවන් සමාජයක් නිර්මාණය කර ඇති වටපිටාවක නිදහස යන්න ජනතාවට සිහිනයක්ව ඇත. ලැබුණා යැයි කියන නිදහසෙන් පසුව රට පාලනය කළ මෙරට ධනපති පාලකයන් කිසිදාක ජනතාවට සැබෑ නිදහසේ සුව භුක්ති විඳීමට ඉඩකඩ සලසා නැත. පැරැුණි වමේ නායකයන් අප රැුගෙන ගියේ ද ධනපති පන්තියේ ඔඩොක්කුවට ය. ධනපති පාලකයන් සහ පැරැුණි වමේ නායකයන් එකතුව අපේ රටේ නිදහස ඉල්ලා අරගල කළ ජනතාව ඇද වට්ටවා ඇත්තේ ඛේදනීය ඉරණමකට ය. ලාංකීය ජනතාව සමාජ, ආර්ථික, දේශපාලන නිදහස උදෙසා සැබෑ අරගලයකට සූදානම් විය යුතු බව ඉතිහාසය විසින් පුන පුනා ඔප්පු කර ඇත. අද අපි රටක් ලෙස නිදහස අහිමි වහල් ජාතියක් බවට පත්ව ඇත. මෑත ඉතිහාසයේ රාජපක්ෂ පාලනය විසින් ජනතාවගේ කතා කිරීමේ, අරගල කිරීමේ, මත පළ කිරීමේ නිදහස අහිමි කළේ ය. එ.ජා.ප. ආණ්ඩුව 1987දී අපගේ මාතෘභූමිය ඉන්දියාවේ වහල් රාජ්‍යයක් ලෙසට පත් කළා සේ ම අද ඇමරිකා, චීන, ඉන්දියා වහල් බිමක් බවට පත් කර ඇත. රටේ සම්පත් කුණු කොල්ලයට විකුණා දමමින් ඇත. ජනතාවගේ ඉඩම් අයිතිය මංකොල්ලකමින් සිටී. සිංහල දෙමළ මුස්ලිම් ජනතාව අතර සැකය, වෛරය, අසමඟිය වපුරමින් ඇත. දැන් එළඹ ඇත්තේ මේ වහල් බවින් නිදහස් වීමේ අරගලයට පණ පෙවීමයි. මෙතෙක් කල් රට පාලනය කළ ශී‍්‍ර.ල.නි.ප., එ.ජා.ප. පාලකයන්ට මෙරට ජනතාවට සැබෑ නිදහස උරුම කර දීමේ හැකියාව ලැබී නැත. මෙරට ජනතාවට මේ පාලකයන්ගෙන් තව දුරටත් නිදහස ඉල්ලා සිටීමෙන් ලැබිය හැකි නිදහසක් නැත. මෙරට ජනතාව ඉදිරිපිට දැන් ඇත්තේ මේ වහල් බවින් නිදහස් වීමට සමත් පාලනයක් වෙත රට වෙනස් කිරීමයි. පාට, පක්ෂ, ආගම් භේද පසෙකලා රටට නිදහස, ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය හා සමානාත්මතාවය ළ`ගා කර ගැනීම සඳහා සංවිධානය විය යුතු ය. පෙළගැසිය යුතු ය. මේ සමාජ ආර්ථික දේශපාලන ක‍්‍රමය රටට සැබෑ නිදහස ලබා දීමට අසමත් බව ඕනෑවටත් වඩා ඔප්පු කර අවසාන ය. මේ සමාජ ආර්ථික දේශපාලන ක‍්‍රමය වෙනුවට සැබෑ ජනතාවාදී සමාජ ආර්ථික දේශපාලන ක‍්‍රමයකට මාරු විය යුතු තීරණාත්මක මොහොත එළැඹ ඇත. ජනතාව ඒ වෙනුවෙන් කැපවෙන, සංවිධානය වෙන ප‍්‍රමාණයට මෙරට සැබෑ නිදහස අර්ථවත් වනු ඇත. මේ ක‍්‍රමය වෙනුවට සමාජය ඉහළට ඔසවා තැබීමට සමත් වැඩපිළිවෙළකට රට වෙනස් කිරීම යනු සැබෑ නිදහස ළගා කර ගැනීමකි.