මේ සටහන ධනපති දේශපාලකයන්ගේ බොරු පොරොන්දුවලට තවත් එක් උදාහරණයක් පිළිබඳ නොවේ. ලක්‍ෂ හැට දෙකකට වැඩි ජනතා අපේක්‍ෂාව පිළිබඳ සටහනක් ය. ජනමතය පිළිබඳ සටහනකි. මහජන මුදල් නාස්ති නොකර ජනපති තුන්වැනි පදවිප‍්‍රාප්තිය සමරන්නේ යැයි කියන පසුබිමක තබන සටහනකි. බරපතල නියඟයකට රට මුහුණ දෙන්නේ යැයි අනතුරු අඟවා තිබෙන මොහොතක සැමරෙන පදවිප‍්‍රාප්තියකි. නියඟයට මුහුණ දීමේ කි‍්‍රයාමාර්ග වශයෙන් මෛතී‍්‍ර විසින් තෝරා තිබෙන්නේ පොළොන්නරුවේ දී වැහි පිරිත් දේශනා කිරීමටයි. එහි සිට අනෙක් අතට කතරගම ගොස් දෙවියන්ට භාර වීමයි. මෙදා මෙලෙස කි‍්‍රයා කරන විට එදා 2014 නොවැම්බර් මස 21 වැනිදා මෛතී‍්‍ර වෙනත් දේශපාලන කි‍්‍රයාකාරීත්වයකට වැටමායිම් පැන්නේ ය. වැටපැනීම කවර ආකාරයේ ගිනි පෑගීමක් වූයේ දැයි මෛතී‍්‍ර ඉතා හොඳින් ම අවබෝධ කරගෙන තිබිණි. 2015 ජනවාරි 08 වැනි දින රාති‍්‍රයේ කුරුණෑගල පොල්වත්තක සැඟ වී සිටි බව ඔහු විසින් ම කළ ප‍්‍රකාශයෙන් ගිනි පෑගීමේ තරම ඉතා මැනැවින් සනාථ විය. කොතරම් තීරණාත්මක වුව ද, ගිනි පෑගීමට ඉදිරිපත් වූයේ ජනමතය පිළිබඳ දැඩි විශ්වාසයක් මෛතී‍්‍රට තිබූ බැවිණි. ගෙවී ගිය වසර දෙක තුන තුළ ඔහු එම ජනමතයට කන් දුන්නේ ද? ලැබෙන පිළිතුර වන්නේ ඉතා නිරවුල්, පැහැදිලි එකකි. ‘නැත’ යන්නයි. ‘නැත’ පිළිතුරට එකඟ නොවන පිරිස් වෙනත් කිසියම් කරුණු කිහිපයක් ඉදිරිපත් කළ හැකි ය. නිදර්ශනයක් වශයෙන් 19 වැනි ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මඟින් විධායක බලතල අඩු කර ගත් බව කිව හැකි ය. මහජන මුදල් මංකොල්ලකෑම් පිළිබඳ පරීක්‍ෂා කිරීමට පොලිස් මූල්‍ය අපරාධ කොට්ඨාසය සහ මහා පරිමාණ වංචා ¥ෂණ සෙවීමේ වංචා විමර්ශන ජනාධිපති කොමිසමක් පත්කළ බව කිවහැකියි. එවැනි සුකුරුත්තන් වැඩ නොකෙළේ යැයි කිසිවකුත් කියන්නේ නැත. නමුත්, ඉහත නිදසුන් ඇතුලූ සියල්ල සුකුරුත්තන් වැඩ පමණක් බව ඉතා පැහැදිලි වේ. විධායක ජනාධිපති ක‍්‍රමය අහෝසි කරන බවට මෛතී‍්‍ර පොරොන්දු නොදුන්නේ යැයි ගෝලයන් ප‍්‍රකාශ කරන බව සිහිපත් කළ යුතු වේ. එයිනුත් ඉදිරියට ගොස් විධායක ජනාධිපති ක‍්‍රමය ඉදිරියට කි‍්‍රයාත්මක කළ යුතු බවට ශී‍්‍ර.ල.නි.ප. මධ්‍යම කාරක සභාව තීරණය කළ බව ද තවත් විටෙක කියයි. අනෙක් පැත්තෙන් මූල්‍ය අපරාධ විමර්ශන පිළිබඳ ප‍්‍රශ්නයේ දී ප‍්‍රධාන වශයෙන් මෛතී‍්‍ර කියන කතාවක් තිබේ. ”මම ආණ්ඩුවක් පවත්වාගෙන යන්න ඕනෑ.” යනුවෙනි. මෛතී‍්‍ර ගිනි පෑගීමට බසින විට ජනමතය කෙරෙහි විශ්වාසය තැබුව ද, තමන් ආණ්ඩුවක් පවත්වාගෙන යන්නේ කෙසේ දැයි නොසිතූ බව මෙවැනි ප‍්‍රකාශවලින් මැනැවින් පැහැදිලි වේ. ජනමතය කෙරෙහි උපරිම විශ්වාසය තබා ගිනි පෑගීමට එක් වූ මෛතී‍්‍ර, ජනතාවට තමන් ගැන විශ්වාස කරන්නැයි කියූ කරුණු රැුසක් තිබිණි. මහජනතාවගේ දැන ගැනීම පිණිස නොව ”මම ආණ්ඩුවක් පවත්වාගෙන යන්න ඕනෑ” යැයි කියන මෛතී‍්‍රගේ දැනගැනීම පිණිස මූලික කරුණු කීපයක් යළි මතක් කිරීම මේ අවස්ථාවේ දී වැදගත් වේ. ”අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ සංඛ්‍යාව, සංයුතිය හා ස්වභාවය විද්‍යාත්මක පදනමකට සිදු කරන්නෙමි.” යනුවෙන් කොතරම් අති විශිෂ්ටව සටහන් කරන ලදැයි පැහැදිලි වන්නේ මහා මාර්ග සහ උසස් අධ්‍යාපන යනුවෙන් අමාත්‍යාංශයක් පිහිටු වීම තුළිනි. මේ වන විට ඇමතිවරුන්, රාජ්‍ය ඇමතිවරුන් හා නියෝජ්‍ය ඇමතිවරුන් අතර බරපතල කුළල් කා ගැනීම් ඇතිව තිබෙන්නේ ද විද්‍යාත්මක බව වැඩි නිසා විය යුතු වේ. අනෙක් පැත්තෙන් අමාත්‍යාංශ සංඛ්‍යාව මෙගා ඇමති මණ්ඩලය ආදිය පිළිබඳව කුමක් කියන්නේ දැයි තමාගෙන් ම ප‍්‍රශ්න කර ගැනීම වඩාත් යෝග්‍ය ය. ”මං ආණ්ඩුවක් ගෙනයන්න ඕනෑ” යන්න ඒ සියල්ලට ම මූලික පදනම ලෙස යොදාගෙන තිබේ. අමාත්‍යාංශවලට ම අදාළව තවත් ප‍්‍රකාශ කීපයක් වූයේ ”අමාත්‍යාංශ සඳහා පාර්ලිමේන්තු කාරක සභා ශක්තිමත් කෙරේ.” යන්න සහ ”සියලූ අමාත්‍යාංශ සඳහා කුසලතා අගැයීමක් ස්වාධීනව සිදු කර එය පාර්ලිමේන්තු මන්තී‍්‍රවරුන්ගේ අධීක්‍ෂණයට පත් කෙරේ.” යනුවෙන් ය. ‘මෛතී‍්‍ර පාලනයක් - ස්ථාවර රටක්’ යනුවෙන් නම් කරමින්, දැන් කරමින් සිටින්නේ මේවා දැයි තමන්ගෙන් ප‍්‍රශ්න කර ගත යුතු වේ. මෙහි දී තිබෙන විශේෂත්වය වන්නේ ඉතිහාසයේ පළමු වරට තමන්ට සෘජුවම ලැබෙන ආර්ථික ප‍්‍රතිලාභ වෙනුවට ඡුන්දදායකයන්ගෙන් ලක්‍ෂ 62ක් වූ බහුතරය මෛතී‍්‍රට ඡුන්දය නොදුන් බව සිහිපත් කර ගැනීම වැදගත් වේ. රටේ දේශපාලන, සංස්කෘතික දේහය ධනේශ්වර ක‍්‍රමය තුළ යම් පමණකින් ඉහළට ඔසොවා තබාවි ය යන විශ්වාසයෙන් බහුතරය ඡුන්දය දුන්නෝ ය. බත් පැකැට්ටුවට, අරක්කු බෝතලයට, ටකරන් තහඩු ටිකකට හෝ හඳෙන් හාල්, ඇට රාත්තල් අට හෝ රුපියල් 3.50ට පාන් වැනි පොරොන්දුවලට රැුවටුුුණු ඡුන්ද පොරොන්දුවලට යට වුණු ඡුන්ද නොවේ මේවා. ලක්‍ෂ 62ක බහුතරය අතුරින් බහුතරයක් විවිධ කරුණු මත මෛතී‍්‍රගේ ප‍්‍රකාශයන් ගැන විශ්වාසය තැබී ය. නමුත්, තවත් ඡුන්දදායකයන් පිරිසක් ගොඩනැෙඟමින් තිබූ බොනපාට්වාදී මහින්ද කල්ලි පාලනය පෙරළා දැමීමට ඡුන්දය දුන්නා මිස මෛත‍්‍රී දිනැවීමට ඡුන්දය දුන්නා නොවේ ය. මෛත‍්‍රී දේශපාලන ගිනි පෑගීමට ප‍්‍රවිෂ්ට වූයේ බහුතර ජනමතය පිළිබඳව දැඩි විශ්වාසයකින් බව යළිත් සිහිපත් කළ යුතු වේ. මෛතී‍්‍රට ඡුන්දය ප‍්‍රකාශ කළ පිරිසගෙන් බහුතරය මෛතී‍්‍ර ගැන විශ්වාස තැබීමට ප‍්‍රධාන ම හේතුව වූයේ පොදු අපේක්‍ෂකයකු සේ පින්තාරුවෙන් ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වීම සහ සිවිල් සංවිධාන, බුද්ධිමතුන් ආදී ජන මත පෙළගස්වන කණ්ඩායම්වල මතවාදී පෙළගැස්වීම හේතුවෙනි. එවැනි මෛතී‍්‍රට මතක් කර දිය යුතු වැදගත් කරුණු අතර, ”ප‍්‍රාදේශීය දේශපාලකයන් හා ඔවුන්ගේ හෙන්චයියන්, ඔවුන් සතු ඉහළින් ලැබුණු අනුග‍්‍රහය හා දේශපාලන බලය මත වංචා, අල්ලස්, ස්තී‍්‍ර ¥ෂණ, මිනීමැරීම්වල නිරත වීම වැළැක්වීම සඳහා සියලූ මහජන නියෝජිතයන් විසින් පිළිපැදිය යුතු චර්යා ධර්ම සංග‍්‍රහයක් නීතිගත කෙරේ...” යනුවෙන් සඳහන් කර තිබේ. මෙය කොතරම් දුරට අවංකව කි‍්‍රයාත්මක කළේ ද යන්න රටට ම හෙළි වූයේ ඉහළ ම තැනකිනි. ඉහළින් ලැබුණු දේශපාලන අනුග‍්‍රහය මත වංචා, අල්ලස්, ¥ෂණ කළ බව තහවුරු වී තිබෙන ‘නිලමේ’ බේරා ගැනීමට අගමැතිවරයා හෝ නීතිය හා සාමය පිළිබඳ ඇමතිවරයා විසින් පොලිස්පතිට කළ බලපෑමෙන් මෙහි තරම පැහැදිලි වේ. පොලිස්පතිවරයාට දුරකථන ඇමතුමක් දී නිදහස්් කර ගැනීමට ය. නව ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මඟින් අධිකරණය, පොලිසිය, මැතිවරණ, විගණන සහ නීතිපති වැනි ආයතනවල අපක්‍ෂපාතිත්වය ආරක්‍ෂා කිරීම පිණිස ස්වාධීන කොමිෂන් සභා ස්ථාපිත කරමි.” කී ලෙසට 19 වැනි ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය කර ඒ අනුව ස්වාධීන කොමිෂන් සභා පිහිටුවා ඇති බව ද සත්‍යයකි. එය කර නොමැති බව කිසිවෙකුට හෝ කිව නොහැකි ය. නමුත්, එක පැත්තකින් පඹයන් සිටවන්නා සේ ස්වාධීන කොමිෂන් සභා පිහිටුවා ඇති බවත්, අනෙක් පැත්තෙන් රූකඩ සේ රාජ්‍ය සේවය නැටවීමට කි‍්‍රයා කරන බව පොලිස්පතිට ලැබුණු ප‍්‍රකට දුරකථන ඇමතුමෙන් සහ එයට ඔහු දැක් වූ ප‍්‍රතිචාරයෙන් පමණක් වුව ප‍්‍රමාණවත් වේ. මෛතී‍්‍ර සටහන් කර තිබෙන විගණන කොමිෂන් හා නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුවල අද තත්ත්වය කෙබඳු ද? නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව බැසිල් රාජපක්‍ෂ වෙනුවෙන් කි‍්‍රයා කළ අන්දම වූයේ පවරා තිබූ නඩු තාක්‍ෂණික දෝෂ මත ඉල්ලා අස් කර ගැනීමයි. ඉන් පසුව යළි නඩු පැවරූ බව කියැවේ. අසූ මහා දෝෂයක්වත් නොපෙන් වූ බැසිල්ට අටඅනූවක් ව්‍යාධි වැළඳී ප‍්‍රතිකාර ගැනීමට මව් රට වූ ඇමෙරිකාව බලා යාමට ඉඩ සැලැසිණි. අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය ද ප‍්‍රායෝගිකව කි‍්‍රයාවට නැෙඟන්නේ එසේයි. විගණකාධිපති දෙපාර්තමේන්තුව වඩාත් ස්වාධීන කිරීම පිළිබඳ වෙනම ම සලකා බැලිය යුතුව තිබේ. මන්ද, මේ වන විට විගණකාධිපති දෙපාර්තමේන්තුව වඩාත් ස්වාධීන කිරීමේ ‘ස්වාධීන විගණන පනත’ තවමත් අගමැති කාර්යාලයේ හිර වී තිබීමයි. ප‍්‍රමුඛ කරුණු රැුසක් තිබෙන බැවිනි. රාජ්‍ය විගණනය වඩාත් ස්වාධීන කර ශක්තිමත් කරන බවට මෛතී‍්‍ර මෙන් ම රනිල් ද කියා තිබෙන වාර ගණන ඉහළ ය. එහෙව් විගණන පනතක් අගමැතිගේ හමස් පෙට්ටියේ තිබීමට ඉඩ හැර මෛතී‍්‍ර පාලනයෙන් සම වැදී සිටින අයුරු අපූරු ය. ස්ථාවර රටක් ගොඩනඟන්නේ එසේ ය. ‘මෛතී‍්‍ර පාලනයක් - ස්ථාවර රටක්’ යනු මෙවැනි භාවිතයක් වේ. විගණකාධිපති හමුවේ පවතින්නේ පනත හිර කර තබා ගැනීම පමණක් නොවේ. පොදු ව්‍යාපාර පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු කාරක සභාව කෝප් කමිටුව මෙන් ම රාජ්‍ය ගිණුම්කාරක සභාව යන කමිටු දෙකට විගණන වාර්තා සැපයීමේ දී එම දෙපාර්තමේන්තුවට එල්ල කෙරෙමින් තිබෙන බලපෑම් සුළුපටු නොවේ. විශේෂයෙන් ම කෝප් කාරක සභාව හමුවේ විගණන වාර්තා ඉදිරිපත් කිරීමේ දී රනිල් වික‍්‍රමසිංහගේ ගෝලබාලයන් පිරිසකගේ දැඩි ප‍්‍රහාරයට විගණකාධිපති දෙපාර්තමේන්තුව ලක්ව තිබේ. පසුගිය සතියේ ‘ලංකා’ පුවතකින් හෙළිකළේ කැබිනට් මණ්ඩලයේ දී මුදල් ඇමති විසින් විගණකාධිපතිවරයාත්, එම දෙපාර්තමේන්තුවත් දැඩි ප‍්‍රහාරයකට ලක් කර තිබූ බවයි. විශේෂයෙන් ම බැඳුම්කර මහා මංකොල්ලය සම්බන්ධ කෝප් කමිටු පරීක්‍ෂණයේ දී විගණකාධිපති දෙපාර්තමේන්තුව දැඩි ප‍්‍රහාරයකට ලක් කරනු ලැබී ය. මෙයට වඩා ඉතා බරපතල තත්ත්වයක් රනිල් හෝ රනිල්ගේ ගෝලබාලයන්ගෙන් නොව මෛතී‍්‍රගෙන් ම පසුගිය ඔක්තෝබර් මාසයේ දී එල්ල කෙරිණි. අපරාධ පරීක්‍ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, පොලිස් මූල්‍ය අපරාධ විමර්ශන කොට්ඨාසය, අල්ලස් හෝ ¥ෂණ විමර්ශන කොමිෂන් සභාව යන ආයතන නම් කරමින් ම මෛතී‍්‍ර ප‍්‍රහාර එල්ල කරනු ලැබී ය. ”අල්ලස් හෝ ¥ෂණ පිළිබඳ කොමිසම තව දුරටත් ශක්තිමත් සහ කි‍්‍රයාශීලී කරමින්, එය ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් පිළිගත් ස්වාධීන ආයතනයක් බවට පත් කරමි. ශී‍්‍ර ලංකාව ද අත්සන් කර ඇති එක්සත් ජාතීන්ගේ ¥ෂණ විරෝධී ප‍්‍රඥප්තියට අනුකූල වන සේ ¥ෂණ වළක්වන ව්‍යුහයන් ශක්තිමත් කිරීමට කටයුතු කරනු ඇත.” මෙම සටහන තැබූ මෛතී‍්‍ර ජනාධිපති වීමෙන් පසුව ඔක්තෝබර් මාසයේ හතර අතේ නෙළීම කොතරම් ප‍්‍රබල වී ද යත්, අල්ලස් හෝ ¥ෂණ විමර්ශන කොමිෂන් සභාවේ අධ්‍යක්‍ෂ ජනරාල්වරිය ඉල්ලා අස් වීමට තරම් බරපතල වූයේ ය. එම ආයතනවල කිසියම් හෝ අඩුපාඩු, ප‍්‍රමාදයන් හෝ වෙනත් කවර හෝ අක‍්‍රමිකතා තිබුණේ නම්, ජනාධිපති. වශයෙන් කළ යුතුව තිබුණේ කරුණු සහිතව එවැනි තත්ත්වයන් වැළැක්වීමට පියවර ගැනීමයි. එය පැත්තක තබා වඳුරා දැලි පිහිය ගත් පරිද්දෙන් කි‍්‍රයා කිරීමේ ප‍්‍රතිඵලය කුමක් දැයි දැන් ඇස් පනාපිට ම පැහැදිලි වී තිබේ. මෙම ආයතන සියල්ල ම බරපතල බිඳවැටීමකට ලක්ව අවසන් ය. බිඳවැටීම්වල වාසිය අත් වී තිබෙන්නේ පසුගිය පාලන සමයේ මහජන මුදල් මංකොල්ලකන ලද පුද්ගලයන්ට ය. එපමණක් නොවේ. මෛතී‍්‍ර - රනිල් හවුල් ආණ්ඩුවේ වංචනිකයන්, ¥ෂිතයන්ට ද මෙයින් ලැබී තිබෙන්නේ ඉතා විශාල අනුබලයකි. නිදර්ශනයක් වශයෙන් කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශයට නව ගොඩනැඟිල්ලක් කුලියට ගැනීම දැක්විය හැකි ය. මසකට රුපියල් ලක්‍ෂ 210ක කුලියක් ගෙවමින්, බදු ගෙන ඇත. රජයේ තක්සේරු මුදල මෙන් කිහිප ගුණයක කුලියට එය ලබාගෙන මාස අටක් පමණ කාලයක් වසා දමා ඇත. එහි විශේෂත්වය වන්නේ කෘෂිකර්ම ඇමති ධුරය දරන්නේ මෛත‍්‍රීගේ සමීපතම දේශපාලන ගෝලයා වන දුමින්ද දිසානායක වීමයි. මෙම මූල්‍ය අපරාධය පිළිබඳව මෛතී‍්‍ර කිසිවක් නොකියයි. මුදල් ඇමති රවි කරුණානායක, මහා මාර්ග සහ උසස් අධ්‍යාපන ඇමති, ලක්‍ෂ්මන් කිරිඇල්ල, සෞඛ්‍යය හා දේශීය වෛද්‍ය ඇමති, දොස්තර රාජිත සේනාරත්න ආදීන් යටතේ මෙන් ම අගමැති රනිල් වික‍්‍රමසිංහගේ යටතේ තිබෙන මහ බැංකුව බැඳුම්කර වෙන්දේසිවල දී කර තිබෙන මූල්‍ය අපරාධ ප‍්‍රමාණය රුපියල් කෝටි දහස් ගණනකි. එහෙත්, මෛතී‍්‍ර සුපුරුදු පරිදි ”මම ආණ්ඩුවක් පවත්වාගෙන යන්න ඕනෑ” යන ආදර්ශ පාඨය යටතේ බකං නිලාගෙන සිටී. මෛතී‍්‍ර පාලන කාලයෙන් පහෙන් දෙකක කාලයක් දැන් ගෙවී ගොස් අවසන් ය. එම කාලය තුළ බකං නිලාගෙන සිටීම හැර ඇත්ත වශයෙන් ම වෙනත් කළ දෙයක් තිබේ දැයි තමා ම කල්පනා කරන්නේ නම් වටී යැයි මතක් කර දීම අවශ්‍ය ය.